شاه لیر اثر شکسپیر
ویتگنشتاین در جایی گفته است اگر قرار بود شعاری برای کتاب تحقیقات فلسفی انتخاب کند از این جمله شاه لیر استفاده می کرد : "من به تو تفاوتها را می آموزم."
(گفتگوی اول)
الف : بنظر من حسین بشیریه فیلسوف نیست.
ب : چرا ؟ پس چیه ؟
الف : بنظرم جامعه شناسه. آخه فیلسوف کسیه که درباره مقدمات و بدیهیات بحث می کنه اما من تا حالا ندیدم حسین بشیریه درباره این بحث کنه که آزادی چیه. آیا آزادی بهتر از عدالته. دموکراسی بهتره یا دیکتاتوری. همیشه بدیهی گرفته که دموکراسی بهتره و تمام سعی و تلاشش این بوده که نشون بده ما چطوری می تونیم به دموکراسی برسیم و دموکراسی شامل چه چیزاییه و از کجا میاد. جامعه دموکرات چه مشخصاتی داره و از این حرفها. اینها یعنی جامعه شناسی.
(گفتگوی دوم)
الف : حسین بشیریه فیلسوف نیست.
ب : چرا ؟ پس چیه ؟
الف : چرا !! خوب معلومه نیست ! اصلا فیسلوف بودن چه ربط به اون داره ! دلت خوشه ها !
ب : یعنی چی ؟
الف : طرف فقط ادعاش میشه ! حرف می زنه بابا ! فیلسوف کیه !
ب : یعنی روشش فلسفی نیست ؟
الف : اهه ! بابا چی داری می گی ! می گم مال این حرفها نیست ! تو هم خلی ها ! به یه جقله می گی فیلسوف ! فیلسوف یعنی یکی که خیلی می فهمه . خیلی سرش میشه .
ب : خوب بشیریه انقدر نمی دونه ؟
الف : ای بابا ! فیلسوف یعنی ویتگنشتاین ! راسل ! یعنی یکی خیلی معروف ! بابا چه سوتی ها ! فیلسوف یعنی آخر فلسفه ! یعنی یکی که برو بیایی داره ! فیلسوف یعنی یکی که خیلی معروفه ! تو همه کتابهای تاریخ فلسفه اسمش اومده !
-----
همیشه با فلسفه زبان میشه خیلی چیزها رو دید که در صورتهای دیگر از دید پنهان می مانند. به این دو گفتگو توجه کنید. این دو گفتگو همان چیزی هستند که ویتگنشتاین از آنها با عنوان دو بازی زبانی مختلف نام می برد. در هر بحث بر سر فیلسوف یا فیلسوف نبودن یکنفر است. اما به معنای کلمه "فیلسوف" دقت کنید. اینجا می توان به سادگی دید که کلمه فیلسوف در اینجا دارای دو معنای مختلف است. در گفتگوی اول به عنوان یک فرد با روش و دیدگاه خاص اطلاق می شود. مسئله یک تخصص است. یک شیوه تفکر. اما در گفتگوی دوم اصلا روش و شیوه تفکر مطرح نیست. یک پرستیژ خاص اجتماعی٬ یک روش زندگی ٬ یک جایگاه فرد در افکار عمومی مطرح است. این همان چیزی است که ویتگنشتاین را مجبور کرد اشاره کند که کلمات یک معنای یگانه ندارند. حتی نمی توان به درستی گفت معنای آنها چیست. باید در متن یک بازی زبانی تشخیص داد معنای یک کلمه چیست.
همیشه شوخیهای احمقانه ٬ حرفهای بی ربط ٬ گفته هایی که از یک ذهن بچه گانه ترواش می کنند هم موضوع جالبی برای فکر کردن هستند.
ادامه دارد...